Diabetli Ayakta Yeni Dönem: Akıllı Bandaj ve Üç Boyutlu Deri Nasıl Değişim Yaratıyor?

Türkiye’de 20-79 yaş arasındaki yaklaşık 7 milyon yetişkinin diyabet hastası olduğu iddia ediliyor. Bu hastalık sadece kan şekeriyle sınırlı kalmıyor; zamanla göz, böbrekler ve damarlar gibi bölgeler de etkilenebiliyor. Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, diyabetin yol açtığı ayak problemlerinin, yaraların iyileşmesini zorlaştırıp enfeksiyon riskini artırabileceğini ve ileride ayak ya da bacak kaybına kadar gidebileceğini belirtiyor.

Diyabetik ayak tedavilerinde temel hedefler kan şekeri kontrolü, düzenli yara bakımı, enfeksiyon tedavisi ve gerektiğinde cerrahi müdahale olarak özetlenebilir. Günümüzde eksozom, amniotik membran ve şok dalga tedavileri gibi yeni yöntemler dikkat çekiyor. Çetinkaya, eksozom tedavisinin iltihabı azaltıp iyileşmeyi hızlandırdığını, amniyotik membran biyolojik bandaj gibi etki göstererek doku onarımını desteklediğini ve şok dalga tedavisi ile hücrelerin uyarılarak zor kapanan yaraların iyileşme sürecinin hızlandığını ifade ediyor.

Eksozomlar ve iyileşme İnsan vücudundaki hücreler arası iletişimi sağlayan eksozomlar, kök hücrelerinden elde edilerek yara bölgesine uygulanır. Bu parçacıklar; aşırı iltihabı kontrol altına alır, onarıcı hücrelerin çalışmasını artırır ve yeni damar oluşumunu destekleyerek yaranın beslenmesini ve iyileşmesini hızlandırır. Doğal olarak vücutta eksozom üretilse de miktar yeterli olmadığında dışardan desteklemek gerekir.

Plasenta kaynaklı çözümler Amniyotik membran, plasenta döneminde bebeği koruyan zar tabakasıdır. Doğumdan sonra artık kullanılmayan bu zar, özel işlemlerle tedavilerde kullanılabilir hâle getirilir. Zor iyileşen yaralarda bu biyolojik bandaj gibi uygulanır; içeriğindeki doğal büyüme faktörleri ve proteinler sayesinde hücre yenilenmesini hızlandırır, şişlik ve ağrıyı azaltır ve yeni dokunun oluşumunu destekler.

Şok dalgaları Dışarıdan uygulanan ses dalgalarıyla hücrelerin çalışmasını hızlandıran Extracorporeal Shock Wave Therapy, zor kapanan yaralarda etkili sonuçlar verir. Düşük yoğunluklu ve kontrollü olarak kullanılır ve cilt üzerinde herhangi bir zarar oluşturmadan yaranın kendini onarmasını teşvik eder.

Gelecek için heyecan verici gelişmeler Yakın zamanda akıllı bandajlar, yaranın durumunu analiz edip enfeksiyonu tespit edebilecek ve ilaç salımı yapacak şekilde tasarlanacak. Daha saflaştırılmış eksozom ürünleri, özel jeller ve spreyler geliyor. 3D biyoyazıcılarla hastanın kendi hücrelerinden deri yamaları üretilebilecek ve bu dokunun kabulü daha kolay olacak. Mikrobiyomuna dikkat eden probiyotik kremler, ayaktaki savunmayı güçlendirecek. Ayrıca akıllı tabanlıklar ve sensörlerle yara oluşmadan önce riskler belirlenebilecek.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)